Intercyza. Rodzaje umów majątkowych małżeńskich, koszty, formalności

Wspólność i rodzielność majątkowa, czyli co się dzieje z majątkiem małżonków po ślubie oraz kto, kiedy i w jakiej formie powinien spisać intercyzę.

#Formalności

Intercyza to pojęcie potoczne. Nie znajdziemy go w przepisach prawa. Oznacza po prostu umowę regulującą stosunki majątkowe między małżonkami lub przyszłymi małżonkami. Jest to narzędzie, pozwalające na dostosowanie wzajemnych relacji majątkowych do potrzeb rodziny. Decydując się na intercyzę i jej rodzaj trzeba wziąć wiele elementów pod uwagę m.in. pozycję ekonomiczną każdego z małżonków, sposób zarobkowania, styl życia, stan zdrowia, wiek, ciążące na małżonku zobowiązania (np. długi, kredyty, alimenty na dziecko z poprzedniego związku).

W polskim prawie podstawowym ustrojem majątkowym małżeńskim jest ustrój wspólności ustawowej. Wspólność ustawowa powstaje automatycznie z chwilą zawarcia małżeństwa i obejmuje dorobek małżonków na który składają się prawa majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub jednego z nich. Każdy z małżonków posiada, co do niego równe prawa. Zarówno mąż jak i żona mogą nim rozporządzać. Majątkiem odrębnym każdego z małżonków jest wszystko to co posiadali przed zawarciem małżeństwa np. pieniądze, ruchomości, nieruchomości (dom, działka, gospodarstwo rolne), a także nabyte w czasie jego trwania jako darowizna czy spadek. Do jednego z małżonków należą również przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego (surogacja), tj. za samochód nabyty przed zawarciem związku małżeńskiego zostaje kupiony inny w tej samej cenie i należeć on będzie z mocy prawa do tego małżonka.

W sytuacji, gdy małżonkowie chcą uregulować swoje sprawy majątkowe na zasadach innych niż ustawowa wspólność majątkowa podpisują intercyzę. Należy pamiętać, że nie jest to decyzja ostateczna. Intercyzę można zmieniać, a także ją rozwiązać, powracając do ustroju wspólności ustawowej. Decyzja o podpisaniu intercyzy nie dla wszystkich może być łatwa. Należy w spokoju porozmawiać i ustalić które składniki majątku mają być wspólne, a które wyodrębnione.

Kiedy należy podpisać intercyzę?

Intercyza może zostać zawarta przez małżonków przed ślubem (z zastrzeżeniem, że będzie ona dopiero skuteczna z chwilą zawarcia związku małżeńskiego) albo w czasie trwania małżeństwa.

W jakiej formie należy zawrzeć umowę o ustanowienie rozdzielności majątkowej (intercyzę)?

Według art. 47. § 1. kodeksu rodzinnego małżeńska umowa majątkowa musi zostać sporządzona w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Oznacza to, że jeśli małżonkowie bądź narzeczeni sporządzą umowę majątkową w innej formie (na piśmie bądź też ustnie), będzie ona nieważna, a co za tym idzie, nie będzie odnosiła żadnych skutków prawnych.

Rodzaje umów majątkowych małżeńskich (intercyz):

Polskie prawo dopuszcza 4 rodzaje umów majątkowych małżeńskich (intercyz):

  1. Umowa rozszerzająca wspólność ustawową
  2. Umowa ograniczająca współwłasność majątkową
  3. Umowa wprowadzająca rozdzielność majątkową
  4. Umowa wprowadzająca rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków

Czy do zawarcia intercyzy niezbędna jest zgoda obojga zainteresowanych?

Decyzja o zawarciu takiej umowy musi być dobrowolna i podjęta przez oboje zainteresowanych. Nie jest możliwe jej zawarcie przez jednego z małżonków bądź narzeczonych.

W przypadku gdy jeden z małżonków nie wyraża zgody na zawarcie umowy majątkowej, istnieje możliwość wytoczenia powództwa o ustanowienie rozdzielności majątkowej. W takim wypadku rozdzielność majątkowa między małżonkami powstanie z dniem określonym w wyroku. Aby móc wytoczyć takie powództwo trzeba udowodnić naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków.

Ile kosztuje sporządzenie przez notariusza umowy majątkowej małżeńskiej?

Koszt sporządzenia umowy majątkowej małżeńskiej to maksymalnie 400 zł + 23% vat + odpisy, czyli ok 550 zł.

Droższa jest umowa o podział majątku wspólnego (w trakcie trwania małżeństwa), gdy podział dotyczy nieruchomości. Taksa notarialna zależy tu od wartości nieruchomości. Trzeba mieć na uwadze również dodatkowy koszt opłat sądowych za wpisy do księgi wieczystej.

Rozliczanie się z urzędem skarbowym

Przy umowie rozdzielności majątkowej i rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków małżonkowie tracą możliwość do wspólnego rozliczania się z podatku dochodowego.

Dziedziczenie

Rozdzielność majątkowa ani żadna intercyza nie ma wpływu na dziedziczenie ustawowe. Dziedziczy się tak, jakby intercyzy nie było.

Intercyza. Rodzaje umów majątkowych małżeńskich, koszty, formalności